Tuần:
Tiết:
VĂN BẢN

NHỚ RỪNG
Thế Lữ

Ngày soạn:
Ngày dạy:

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù
túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong
vườn bách thú.
-Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ.
2. Năng lực:
- Rèn cho HS có năng đọc, phân tích thơ
-Năng lực cảm thụ văn học.
3. Phẩm chất: HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập
tốt để trở thành người chủ tương lai của đất nước.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch bài học.
- Học liệu: bảng phụ, tranh ảnh.
2. Chuẩn bị của học sinh: Sgk, vở ghi, nghiên cứu bài.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (3')
1. Mục tiêu:
-Tạo tâm thế hứng thú cho hs tìm hiểu bài
2. Phương thức thực hiện:
- Hoạt động cá nhân.
3. Sản phẩm hoạt động
- Trình bày miệng
4. Phương án kiểm tra, đánh giá
- Học sinh đánh giá.
- Giáo viên đánh giá.
5. Tiến trình hoạt động:
*Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên yêu cầu:
1

? Dựa vào sự chuẩn bị bài ở nhà, cho biết bài thơ tác giả mượn lời của ai? Việc
mượn lời như vậy có tác dụng gì?
- Học sinh tiếp nhận
*Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh:tiếp nhận và thực hiện nhiêm vụ
- Giáo viên:quan sát, giúp đỡ và định hướng cho hs khi cần thiết
- Dự kiến sản phẩm: Trong bài thơ tác giả mượn lời con hổ ở vườn bách thú=>bộc lộ
cảm xúc của mình…
*Báo cáo kết quả
-Gv: gọi hs trả lời
-Hs:trả lời
*Đánh giá kết quả
- Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Các em ạ, những năm đầu thế kỷ
XX, đặc biệt giai đoạn (1932 – 1942) xuất hiện 1 phong trào thơ với sự cách tân về
nội dung và nghệ thuật, làm say lòng người - đó là phong trào thơ mới. Nó như 1
luồng gió thổi mát cả 1 nền văn học. Và nói đến phong trào thơ mới ta không thể
không kể đến tên tuổi của nhà thơ Thế Lữ - người đã góp phần làm nên chiến thắng
vẻ vang cho thơ mới. Bài thơ tiêu biểu của ông mà chúng ta học hôm nay là bài thơ
Nhớ rừng, tác giả đã mượn lời của con hổ ở vườn bách thú để bộc lộ rõ tâm trạng
của mình và tâm trạng đó như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.
->Giáo viên nêu mục tiêu bài học

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
I.
Giới
Hoạt động 1 : I. Giới thiệu chung (10')
chung:
1. Mục tiêu:
-Nắm được tiểu sử của tác giả Thế Lữ
-Nắm được hoàn cảnh sáng tác,thể loại của bài thơ
-Rèn cho hs kĩ năng làm việc cá nhân, cách đọc diễn cảm thơ
2. Phương thức thực hiện:
- Hoạt động cá nhân
3. Sản phẩm hoạt động
-Trình bày miệng
4. Phương án kiểm tra, đánh giá
2

thiệu

- Học sinh tự đánh giá.
- Học sinh đánh giá lẫn nhau.
- Giáo viên đánh giá.
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên yêu cầu
? Nêu những nét hiểu biết của mình về tác giả?
? Nêu vị trí của bài thơ “Nhớ rừng” trong sự nghiệp của Thế
Lữ ?
? Em có hiểu biết gì về bài thơ?
? Khi mượn lời con hổ ở vườn bách thú, nhà thơ muốn ta
liên tưởng đến điều gì về con người?
? Nêu bố cục của bài thơ?
- Học sinh tiếp nhận
*Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh: trả lời, đọc.
- Giáo viên: hướng dẫn đọc, đọc mẫu.
* Dự kiến sản phẩm:
- Tên thật: Nguyễn Thứ Lễ
- Bút danh: Thế Lữ
- Quê: Bắc Ninh (Gia Lâm- Hà Nội)
- Thế Lữ là một trong những nhà thơ mới đầu tiên góp phần
làm nên chiến thắng cho phong trào Thơ mới.
- Ngoài sáng tác thơ, còn viết truyện trinh thám, kinh dị…
- Trước cách mạng ông viết báo, sáng tác thơ, văn, biễu diễn
kịch. Sau cách mạng ông chuyển sang hoạt động sân khấu và
trở thành một trong những người xây dung nền kịch nói hiện
đại Việt Nam.
- Được nhà nước tặng giải thưởng HCM về VHNT: 2003.
- Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (1935) Vàng và máu (1934)
…
Gv: Sử dụng ảnh chân dung để giới thiệu về tác giả
“ Độ ấy Thơ mới vừa xuất hiện. Thế Lữ như vầng sao đột
hiện ánh sáng chói khắp cả trời thơ Việt Nam. Dẫu sau này
danh vọng Thế Lữ có mờ đi ít nhiều nhưng người ta không
3

1. Tác giả:
- Thế Lữ (1907–
1989), tên thật là
Nguyễn Thứ Lễ.
- Quê: Bắc Ninh.
- Ông là nhà thơ tiêu
biểu cho phong trào
Thơ mới chặng đầu
(1932 – 1935).

thể không nhìn nhận cái công Thế Lữ đã dựng thành nền thơ
mới ở xứ này. Trong “ TNVN” Hoài Thanh viết: Thế Lữ
không bàn về thơ mới, không bênh vực thơ mới, không bút
chiến, không diễn thuyết. Thế Lữ chỉ điềm nhiên bước
những bước vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ
xưa phải tan vỡ. Bởi vì không có gì khiến người ta tin ở thơ
mới hơn là đọc những bài thơ mới hay.
- “Thơ mới” lúc đầu dùng để gọi tên một thể thơ: thơ tự do.
Khoảng sau năm 1930 một loạt thi sĩ trẻ xuất thân “Tây học”
lên án “thơ cũ” (chủ yếu là thơ Đường Luật ) là khuôn sáo,
trói buộc. Họ đòi đổi mới thơ ca và đã sáng tác những bài
thơ khá tự do, số câu số chữ trong bài không có hạn định gọi
đó là “Thơ mới”. Nhưng rồi “Thơ mới” không chỉ để gọi thể
thơ tự do mà chủ yếu dùng để gọi một phong trào thơ có tính
chất lãng mạn tiểu tư sản bột phát năm 1932 và kết thúc vào
năm 1945 gắn liền với tên tuổi của Thế Lữ, Lưu Trọng Lư,
Huy Cận….Phong trào Thơ mới ra đời và phát triển mạnh
mẽ rồi đi vào bế tắc trong vòng 15 năm. Trong Thơ mới số
thơ tự do không nhiều mà chủ yếu là thơ bảy chữ, lục bát,
tám chữ không còn bị ràng buộc bởi những quy tắc nghiệt
ngã của thi pháp cổ điển.
- Bài thơ “Nhớ rừng” in trong tập “Mấy vần thơ”, năm 1935.
Đó là thời kì đất nước ta đang trong cảnh bị thực dân Pháp
đô hộ, nhân dân chịu cảnh lầm than, khi tình hình cách mạng
Việt Nam sau Xô Viết Nghệ Tĩnh đang tạm thời thoái trà.
- “Nhớ rừng” là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của
Thế Lữ, in trong tập “ Mấy vần thơ” và được đánh giá là tác
phẩm mở đường cho sự chiến thắng của thơ mới
“Nhớ rừng” là “lời con hổ trong vườn bách thú”. Tác giả
mượn lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú để tiện nói lên
một cách đầy đủ, sâu sắc tâm sự u uất của một lớp người lúc
bấy giờ. Đó là tâm sự của “Thế hệ 1930”, những thanh niên
trí thức “Tây học” vừa thức tỉnh ý thức cá nhân, cảm thấy
bất hòa sâu sắc với thực tại xã hội tù túng, ngột ngạt đương
thời. Đây cũng là tâm sự chung của mọi người dân Việt Nam
4

2. Văn bản:
a, Xuất xứ, hoàn
cảnh sáng tác, thể
loại:
- Hoàn cảnh sáng
tác, xuất xứ: sáng
tác năm 1934, in
trong tập “Mấy vần

trong cảnh mất nước bấy giờ.
- “Nhớ rừng” đã có sự đồng cảm đặc biệt rộng rãi, có tiếng
vang lớn. Về mặt nào đó có thể coi đây là một áng thơ yêu
nước, tiếp nối mạch thơ trữ tình yêu nước trong văn thơ hợp
pháp đầu thế kỉ XX. Tuy nhiên cảm hứng chủ yếu của bài
thơ vẫn là cảm hứng lãng mạn.
- Thể thơ: Tự do
Gv: giới thiệu thể thơ tự do.
+ Mỗi dòng thường có 8 tiếng.
+ Nhịp ngắt tự do.
+ Vần không cố định.
+ Giọng thơ ào ạt, phóng khoáng.
- Bố cục của bài thơ:
+ Đoạn 1+4: con hổ ở trong cũi sắt.
+ Đoạn 2+3: con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ.
+ Đoạn 5: Khao khát giấc mộng ngàn.
*Báo cáo kết quả: trình bày cá nhân.
*Đánh giá kết quả:
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng.
Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản: (25')
1.Mục tiêu: Hiểu được tâm trạng chấn ghét thực tại và niềm
khát khao tự do cháy bỏng của hổ
2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân
3. Sản phẩm hoạt động: học sinh trả lời ra giấy nháp
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Gv: đánh giá hs
-Hs: đánh giá lẫn nhau
5. Tiến trình hoạt động:
Nhiệm vụ 1:
* Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên: Yêu cầu
GV: treo bảng phụ Đ1
? Gọi h/s đọc đoạn 1?
5

thơ”
- Thể thơ: Tự do
b, Đọc, chú thích,
bố cục:

II. Đọc-hiểu văn
bản:
1. Con hổ ở vườn
bách thú.

Hs đọc đoạn 1.
? Hãy tìm những từ ngữ diễn tả hoàn cảnh và tâm trạng của
con hổ ?
? Em hiểu ntn về từ “gậm” và từ “khối” (nghĩa và loại từ)?
Có thể thay thế chúng bằng những từ ngữ khác được không ?
? Tư thế “nằm dài trông ngày tháng dần qua” nói lên tình thế
gì của con hổ?
? Như vậy ở đây tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Âm điệu của
hai câu thơ mở đầu ntn?
? Từ đó ta thấy hoàn cảnh và tâm trạng của con hổ như thế
nào?
? Khi bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú, con hổ tỏ thái độ
ntn với con người và những con vật khác xung quanh? Thái
độ đó thể hiện qua những từ ngữ nào?
? Tại sao con hổ lại có tâm trạng như vậy?
*Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh: trả lời
- Giáo viên: nhận xét
- Dự kiến sản phẩm:
Hs đọc đoạn 1.
? Hãy tìm những từ ngữ diễn tả hoàn cảnh và tâm trạng của
con hổ ?
- Hoàn cảnh: trong cũi sắt, nằm dài trông ngày tháng dần
qua.
- Tâm trạng: gậm, khối căm hờn.
? Em hiểu ntn về từ “gậm” và từ “khối” (nghĩa và loại từ)?
Có thể thay thế chúng bằng những từ ngữ khác được không ?
- Gậm: động từ, dùng răng, miệng mà ăn dần, cắn dần từng
chút một cách chậm chạp.
=> Sự gặm nhấm đầy uất ức và bất lực của con hổ khi bị mất
tự do.
- “Khối căm hờn” gợi cho ta có cảm giác như trông thấy sự
căm hờn có hình khối rõ ràng. Căm hờn, uất ức vì bị mất tự
do đã kết tụ lại thành khối, thành tảng, cứng như những chấn
song sắt lạnh lùng kia.
6

- Gậm: ĐT, Khối: danh từ
- Gậm= ngậm:
Khối= mối-> mức độ biểu cảm kém đi
? Tư thế “nằm dài trông ngày tháng dần qua” nói lên tình thế
gì của con hổ?
- Tình thế buông xuôi bất lực, ngày đêm gậm nhấm nỗi căm
hờn.
? Như vậy ở đây tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Âm điệu của
hai câu thơ mở đầu ntn?
? Từ đó ta thấy hoàn cảnh và tâm trạng của con hổ ntn?
Tác giả đã sử dụng thủ pháp đối lập, câu thơ đầu 8 tiếng
thì 5 tiếng là thanh trắc, câu thơ thứ hai 8 tiếng thì 7 tiếng là
thanh bằng, giọng điệu chán trường, u uất, một loạt từ ngữ
liệt kê liên tiếp cách ngắt nhịp dồn dập, lúc kéo dài như một
tiếng thở dài ngao ngán. Đặc biệt là việc sử dụng từ ngữ rất
gợi cảm : “gậm”… giúp ta cảm nhận được nổi căm uất, tuyệt
vọng cứ gặm nhấm dần để huỷ hoại tư tưởng của con hổ.
? Khi bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú, con hổ tỏ thái độ
ntn với con người và những con vật khác xung quanh? Thái
độ đó thể hiện qua những từ ngữ nào?
- Khinh ghét con người gọi họ là lũ “ngạo mạn, ngẩn ngơ”.
- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi lạ mắt tầm thường (Giương
mắt bé giễu…)
- Bất bình vì bị ở chung cùng “bọn gấu dở hơi, cặp báo vô tư
lự”
? Tại sao con hổ lại có tâm trạng như vậy?
- Vì hổ là chúa sơn lâm, chúa tể của muôn loài, giờ bị xem
thường như những kẻ thấp kém địa vị, song quan trọng hơn
nó đau xót cho lũ gấu, báo không biết được nỗi nhục nhằn tù
hãm.
=> Nó khinh lũ người nhỏ bé bên ngoài, nó cảm thấy nhục
nhã phải hạ mình ngang hàng với bọn gấu, báo. Lúc này hổ
thấm thía thân phận “Hùm thiêng khi đã sa cơ cùng hèn”.
*Báo cáo kết quả: trình bày.
*Đánh giá kết quả
7

- NT: đối lập giọng
điệu chán chường,
sử dụng ĐT mạnh,
danh từ hóa tính từ
=>
- Hoàn cảnh: bị
giam cầm trong cũi
sắt.
- Tâm trạng: uất ức,
sự buông xuôi, bất
lực.
Thấy khinh ghét,
nhục nhã, đau xót.

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng.
Nhiệm vụ 2:
* Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên:
Yêu cầu h/s đọc tiếp đoạn 4.
? Dưới con mắt của con hổ cảnh vườn bách thú hiện ra qua
những chi tiết nào? Đó là cảnh ntn?
? Cảnh tượng ấy đã gây nên phản ứng nào trong tình cảm
của con hổ? Qua đó em hiểu “niềm uất hận ngàn thâu” ntn?
? Em có nhận xét gì về giọng điệu đoạn thơ, cách sử dụng từ
ngữ? Cho ta thấy tâm trạng con hổ như thế nào?
? Qua việc phân tích hai đoạn thơ giúp em hiểu gì về tâm
trạng của con hổ ở vườn bách thú?
? Nếu ta đặt bài thơ trong hoàn cảnh sáng tác của nó thì tâm
trạng ấy còn là của ai?
- Học sinh tiếp nhận.
* Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh: trả lời cá nhân, cặp đôi.
- Giáo viên: nhận xét.
- Dự kiến sản phẩm:
Hs đọc
? Dưới con mắt của con hổ cảnh vườn bách thú hiện ra qua
những chi tiết nào? Đó là cảnh ntn?
- Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng.
Dải nước đen giả suối, chẳng thông dòng.
Len dưới nách những mô gò thấp kém.
Dăm vừng lá không bí hiểm.
-> Tất cả chỉ là đơn điệu, nhàm tẻ, chỉ là nhân tạo do bàn tay
sửa sang, tỉa tót của con người nên rất “tầm thường”, giả dối
chứ không phải là thế giới tự nhiên to lớn mạnh mẽ, bí hiểm.
? Cảnh tượng ấy đã gây nên phản ứng nào trong tình cảm
của con hổ? Qua đó em hiểu “niềm uất hận ngàn thâu” ntn?
- Gây nên phản ứng đó là niềm uất hận. Đó là trạng thái bực
8

bội, u uất kéo dài vì phảo sống chung với mọi sự tầm thường
giả dối.
? Em có nhận xét gì về giọng điệu đoạn thơ, cách sử dụng từ
ngữ? Cho ta thấy tâm trạng con hổ như thế nào?
- Giọng giễu nhại, cách ngắn nhịp ngắn, dồn dập, từ ngữ liệt
kê liên tiếp.
-> Tâm trạng bực bội, chán chường, khinh ghét với thực tại,
phủ nhận thực tại, khao khát sự cao cả, phi thường.
? Qua việc phân tích hai đoạn thơ giúp em hiểu gì về tâm
trạng của con hổ ở vườn bách thú?
- Đó là tâm trạng chán ghét cuộc sống thực tại tù túng, tầm
thường, giả dối.
- Khao khát được sống tự do, chân thực.
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI (2')
? Nếu ta đặt bài thơ trong hoàn cảnh sáng tác của nó thì tâm
trạng ấy còn là của ai?
- Thái độ ngao ngán, chán ghét cuộc sống thực tại tầm
thường, tù túng. Đó chính là tiếng lòng, là nỗi ngao ngán của
người dân nô lệ trong cảnh đời tối tăm, u buồn.
Gv: Điều đó giúp cho bài thơ có tiếng vang rộng rãi và ít
nhiều có tác dụng khơi dậy tình cảm yêu nước, khát khao
độc lập tự do của người dân VN khi đó.
*Báo cáo kết quả
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP(3')
1. Mục tiêu: hs biết cách đọc diễn cảm bài thơ
2. Phương thức thực hiện: hs đọc trước lớp
3. Sản phẩm hoạt động: hs đọc đúng ngữ điệu bài thơ
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
- Học sinh đánh giá lẫn nhau.
- Giáo viên đánh giá.
5. Tiến trình hoạt động
9

- Giọng giễu nhại,
cách ngắn nhịp
ngắn, dồn dập, từ
ngữ liệt kê liên tiếp.
=> + Cảnh vườn
bách thú: đơn điệu,
nhàm
tẻ,
tầm
thường, giả dối, tù
túng.
+ Sự khinh
ghét, chán chường
thực tại đến mức
cao độ.

*Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên cho hs đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ
- Học sinh tiếp nhận: đọc lại bài thơ
*Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:đọc thầm
Giáo viên: quan xát hs làm việc
Dự kiến sản phẩm: Đọc diễn cảm thể hiện đúng tâm trạng của hổ
*Báo cáo kết quả: Hs:đọc to trước lớp
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG- TÌM TÒI, MỞ RỘNG (1')
1. Mục tiêu:
-Hiểu sâu sắc về đặc điểm của thơ mới
-Hiểu được con người của Thế Lữ, cũng như cẩm hứng sáng tác
-Giáo dục ý thức tự giác trong quá trình học
2. Phương thức thực hiện: Hs: về nhà tìm hiểu qua các tài liệu sách báo
3. Sản phẩm hoạt động: Hs: ghi chép lại ra sổ tay học tập
4. Phương án kiểm tra, đánh giá: Hs: làm việc cá nhân ở nhà
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
Gv: giao nhiêm vụ
? Về nhà tìm hiểu thêm đặc điểm của thơ mới những năm đầu thế kỷ XX, tìm hiểu
thêm về thân thế nhà thơ Thế Lữ
*Thực hiện nhiệm vụ
Hs:về nhà thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của giáo viên
GV: nhận xét,đánh giá
IV. RÚT KINH NGHIỆM:
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.............................................................................................................................
Tuần:

NHỚ RỪNG
10

Ngày soạn:

Tiết:
VĂN BẢN

Thế Lữ

Ngày dạy:

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù
túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong
vườn bách thú.
-Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ.
2. Năng lực:
- Rèn cho HS có năng đọc, phân tích thơ
-Năng lực cảm thụ văn học.
3. Phẩm chất: HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập
tốt để trở thành người chủ tương lai của đất nước.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch bài học.
- Học liệu: bảng phụ, tranh ảnh.
2. Chuẩn bị của học sinh: Sgk, vở ghi, nghiên cứu bài.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
Gv: Tiết trước, các em đã được biết con hổ trong vườn
bách thú sống trong căm giận ngút trời nhưng đành bất lực
“nằm …”. Nó khinh thường, chán ghét đến mức cao độ
thực tại tầm thường, giả dối, cảm thấy uất hận vô cùng vì
đang là chúa tể muôn loài bị sa cơ phải sống gò ép, ngang
hàng với những kẻ dở hơi, vô tư lự. Trong hoàn cảnh và
tâm trạng ấy, con hổ nhớ tới điều gì?
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Nỗi nhớ thời oanh liệt (15')
1.Mục tiêu:
-Thấy được sự oai linh, dũng mãnh đầy uy quyền của hổ
trong quá khứ
- Hiểu tâm trạng nhớ tiếc quá khứ tốt đẹp của hổ hay cũng
chính là tâm trạng của người dân mất nước
11

Nội dung
I. Giới thiệu chung:

II. Đọc hiểu văn bản:
1. Con hổ ở vườn
bách thú.

2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân, nhóm
3. Sản phẩm hoạt động: học sinh trả lời ra giấy nháp
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Gv: đánh giá hs
-Hs: đánh giá lẫn nhau
5. Tiến trình hoạt động:
Nhiệm vụ 1:
* Chuyển giao nhiệm vụ
Gọi HS đọc đoạn 2
? Trong hoàn cảnh bị nhốt ở vườn bách thú, con hổ nhớ
tới điều gì?
? Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những chi tiết nào?
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ và nghệ thuật
của tác giả? Tác dụng của nghệ thuật (Cảnh thiên nhiên
hiện lên ntn)?
? Giữa không gian hoang vu, hùng vĩ ấy hình ảnh chúa tể
của muôn loài hiện lên ntn?
? Em hiểu từ “quắc” như thế nào? (từ lọai, tác dụng)
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật và cách sử dụng từ ngữ,
giọng điệu của khổ thơ?
- Học sinh tiếp nhận.
* Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh: trả lời cá nhân, nhóm cặp đôi- nhận xét.
- Giáo viên: nhận xét.
- Dự kiến sản phẩm:
Đọc- nghe
? Trong hoàn cảnh bị nhốt ở vườn bách thú, con hổ nhớ
tới điều gì?
- Hổ nhớ tới những ngày oanh liệt trong chốn giang sơn
hùng vĩ của nó.
? Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những chi tiết nào?
- Bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét
núi, khúc trường ca dữ dội…
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ và nghệ thuật
của tác giả? Tác dụng của nghệ thuật (Cảnh thiên nhiên
12

2. Nỗi nhớ tiếc quá
khứ của hổ.

a. Nhớ giang sơn
hùng vĩ.

hiện lên ntn)?
- Điệp từ “với”, các động từ chỉ đặc điểm của hành động
“gào, thét”, những DT, TT phong phú => Cảnh đại ngàn
xưa kia lớn lao, phi thường, mạnh mẽ và hoang vu, bí ẩn.
? Giữa không gian hoang vu, hùng vĩ ấy hình ảnh chúa tể
của muôn loài hiện lên ntn?
- Bước chân dõng dạc, đường hoàng.
Lượn tấm thân như sóng cuộn.
mắt thần đã quắc, mọi vật im lìm.
Ta biết ta chúa tể cả muôn loài.
=>Tư thế dõng dạc, đường hoàng, oai phong, lẫm liệt với
tâm trạng hài lòng.
? Em hiểu từ “quắc” như thế nào? (từ lọai, tác dụng)
- ĐT: cực tả ánh mắt dữ dội đủ sức chế ngự muôn loài của
chúa sơn lâm.
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật và cách sử dụng từ ngữ,
giọng điệu của khổ thơ?
- Nghệ thuật so sánh: tấm thân của chúa sơn lâm với sóng
biển
(liên tưởng độc đáo và rất đẹp) làm nổi bật vẻ đẹp và sức
mạnh của con hổ
- Sử dụng các từ ngữ gợi tả hình dáng.
- Nhịp thơ ngắn, uyển chuyển, giọng điệu hùng tráng, dữ
dội.
=> Những câu thơ sống động, giàu chất tạo hình, diễn tả
chính xác vẻ đẹp uy nghi, dũng mãnh mềm mại, uyển
chuyển của chúa tể sơn lâm.
Gv bổ sung: Trên cái phông nền núi rừng hùng vĩ đó, hình
ảnh con hổ hiện ra nổi bật với một vẻ đẹp oai phong lẫm
liệt, với tư thế dõng …
Trái ngược hẳn với cảnh giả tạo, tầm thường nơi vườn
bách thú, thiên nhiên trong trí nhớ của chúa sơn lâm thật
lớn lao, mạnh mẽ, phi thường. Và trong cái phông nền ấy,
chúa sơn lâm từ từ xuất hiện đúng vào lúc thiên nhiên
đang ở đỉnh cao dữ dội. Đầu tiên là bàn chân “dõng…”.
13

- Sử dụng: động từ,
tính từ, danh từ, điệp
ngữ “với”
=> Cảnh đại ngàn xưa
kia lớn lao, phi
thường, mạnh mẽ và
hoang vu, bí ẩn.

- NT: so sánh, từ ngữ
gợi tả hả, nhịp thơ…,
động từ mạnh.

-> Chúa sơn lâm oai
phong, lẫm liệt.

Câu thơ như đoạn phim cận cảnh quay chi tiết, thu hút sự
chú ý của khán giả. Sau bàn chân là “tấm thân” xuất hiện.
Chiều dài của tấm thân to lớn trải ra theo chiều dài câu
thơ, một sự mềm mại tích chứa sức mạnh: “Lượn…”.
Đoạn thơ dựng lên chân dung của chúa sơn lâm chỉ với
ba chi tiết: bàn chân, tấm thân và ánh mắt nhưng đã làm rõ
cái oai hùng chế ngự cả cảnh vật của chúa sơn lâm khi đi
qua “Khiến …”. Hổ nhận thức đầy kiêu hãnh về sức mạnh
của mình; “Ta… /… tuổi”?
*Báo cáo kết quả
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
Nhiệm vụ 2:
* Chuyển giao nhiệm vụ
Gọi HS đọc đoạn 2
Yêu cầu h/s theo dõi khổ 3.
? Ở đoạn thơ này con hổ nhớ lại những kỉ niệm gì về chốn
rừng xưa ?
THẢO LUẬN NHÓM (5')
? Có ý kiến cho rằng đoạn thơ như “bộ tranh tứ bình độc
đáo” về chúa sơn lâm? Ý kiến của em ntn?
? Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp nghệ thuật
sử dụng trong khổ thơ?
? Các biện pháp nghệ thuật đó góp phần diễn tả tâm trạng b.
Nhớ
những
của con hổ ntn?
khoảnh khắc đẹp:
- Học sinh tiếp nhận.
* Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh: thảo luận nhóm, đại diện nhóm trả lời - nhận
xét.
- Giáo viên: nhận xét.
- Dự kiến sản phẩm:
? Ở đoạn thơ này con hổ nhớ lại những kỉ niệm gì về chốn
rừng xưa ?
14

Những đêm vàng bên bờ ......
Ngày mưa chuyển bốn …
Bình minh cây xanh nắng .....
Những chiều lênh láng máu...
? Có ý kiến cho rằng đoạn thơ như “bộ tranh tứ bình độc
đáo” về chúa sơn lâm? Ý kiến của em ntn?
- Đoạn 3: có thể coi như một bộ tranh tứ bình đẹp lộng
lẫy. Bối cảnh là cảnh núi rừng hùng vĩ, tráng lệ với con hổ
uy nghi làm chúa tể.
+ Đó là cảnh “đêm vàng bên bờ suối” hết sức diễm ảo với
hình ảnh con hổ “say mồi đứng tan”đầy lãng mạn, diễm
ảo.
+ Đó là cảnh “ngày mưa chuyển…” với hình ảnh con hổ
mang dáng dấp đế vương đang yên lặng ngắm giang sơn
của mình.

+ Đó là cảnh “bình minh cây xanh nắng gội” tưng bừng,
chan hòa ánh sáng, rộn rã tiếng chim đang ca hát cho chúa
sơn lâm ngủ.
+ Đó là hình ảnh chúa sơn lâm đang khao khát chờ đợi
bóng đêm để mặc sức tung hoành nơi vương quốc rộng
lớn, đầy bí ẩn của mình.
? Em có nhận xét gì về những cảnh trên?
- Cảnh nào núi rừng cũng mang vẻ đẹp hùng vĩ thơ mộng
và con hổ nổi bật lên với tư thế lẫm liệt, kiêu hùng của
một chúa sơn lâm đầy uy lực.
Gv bổ sung: Ở cảnh nào núi rừng cũng mang vẻ đẹp hùng
vĩ thơ mộng và con hổ nổi bật lên với tư thế lẫm liệt, kiêu
hùng, đúng là một chúa sơn lâm đầy uy lực. Các màu
vàng, xanh, đỏ hòa quện với nhau tạo cho bộ tứ bình thêm
lộng lẫy, mạnh mẽ, đầy ấn tượng. Ta biết Thế Lữ từng học
trường Cao đẳng Mĩ Thuật Đông Dương cho nên ông đã
vận dụng kiến thức hội họa để tăng cường hiệu lực diễn tả
của văn chương.
15

+ Đêm vàng: Một
chàng trai, một thi sĩ
mơ màng.
+ Ngày mưa chuyển
bốn phương ngàn: Một
đế vương oai phong
đang lặng ngắm giang
sơn.
+ Bình minh : Một
chúa rừng đang ru
mình trong giấc ngủ.
+ Hoàng hôn : Một vị
chúa khao khát chờ đợi
bóng đêm để tung
hoành.

Cảnh thiên nhiên có những chi tiết, những nét đậm rõ,
có màu sắc, có âm thanh, khi tưng bừng tươi sáng, khi
câm lặng bí ẩn- sự im lặng thiêng liêng nhưng có phần ghê
rợn, kì ảo, quyến rũ. Tác giả nâng uy quyền của chúa sơn
lâm bằng cách để nó đối diện với thiên nhiên tạo hóa… Cả
4 cảnh con hổ đều ở tư thế chế ngự: say mồi, đứng uống,
lặng ngắm giang sơn, đợi chết mảnh…, để chiếm lấy.
Trong đó, đẹp nhất, dữ dội nhất, bi tráng nhất là cảnh
hoàng hôn. Bức tranh rực rỡ gam đỏ: đỏ của màu máu
lênh láng, đỏ của mặt trời gay gắt. Tác giả dùng từ “
mảnh” để gọi mặt trời, tưởng như mặt trời cũng bé đi
trong mắt nhìn loài hổ. Không khí chết chóc bao trùm…
chỉ chút nữa thôi vũ trụ sẽ chìm trong bóng tối, chỉ còn oai
linh loài hổ. Đây là điểm cao trào nhất của quyền lực gần
như bất tử. Nhưng từ đỉnh cao huy hoàng của sự hồi tưởng
hổ đã sực tỉnh thân tù: “Than ôi…”
? Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp nghệ thuật
sử dụng trong khổ thơ?
- Điệp từ “ta” thể hiện khí phách ngang tàng làm chủ.
- Điệp từ “nào đâu, đâu những” câu cảm thán, câu hỏi tu
từ cuối bài diễn tả nỗi nhớ tiếc qúa khứ khôn nguôi.
- Hình ảnh ẩn dụ “đêm vàng”: đêm trăng sáng mọi vật như
được nhuốm màu vàng, ánh trăng như tan chảy trong
không gian.
? Các biện pháp nghệ thuật đó góp phần diễn tả tâm trạng
của con hổ ntn?
- Tiếc nối cuộc sống thơ mộng, tự do giữa chốn sơn lâm.
*Báo cáo kết quả
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
Hoạt động 3: Niềm khao khát giấc mộng ngàn của hổ
(10')
16

- Giọng điệu hùng
tráng, tha thiết, dồn
dập. Điệp ngữ: “Đâu”,
“nào đâu”, “ta”; ẩn dụ,
câu hỏi tu từ
=> Diễn tả thấm thía
nỗi nuối tiếcquá khứ
vàng son.

1.Mục tiêu:
-Hiểu được niềm khao khát tự do cháy bỏng của hổ
2. Phương thức thực hiện:Hoạt động cá nhân
3. Sản phẩm hoạt động: học sinh trả lời ra giấy nháp
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Gv: đánh giá hs
-Hs: đánh giá lẫn nhau
5. Tiến trình hoạt động:
* Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên: Yêu cầu hs đọc đoạn 4, 5
Theo dõi đoạn 4:
? Tìm chi tiết miêu tả tâm trạng con hổ ? Vì sao hổ lại có
tâm trạng như vậy
? Đoạn cuối con hổ nhắn gửi tới ai
? Qua lời nhắn gửi em hiểu được điều gì về mãnh hổ
- Học sinh tiếp nhận
* Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:làm việc cá nhân, sau đó thảo luận nhóm
Giáo viên:quan sát các nhóm làm việc
Dự kiến sản phẩm
+Tâm trạng uất hận, ghét
-Vì có sự đối lập giữa cảnh hiện tại và cảnh trong quá khứ
+Hoa chăm cỏ chen lối phẳng cây trồng >< bóng cả cây
già
+Dải nước đen giả suối >< giọng nguồn hét núi….
=>Thái độ ngao ngán, chán trường ở con hổ cũng chính là
thái độ củangười dân đối với xã hội
*Báo cáo kết quả
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
Hoạt động 4: Tổng kết (5')
17

3. Niềm khao khát
giấc mộng ngàn của
hổ.

- Mở đầu và kết thúc
bằng hai câu cảm thán,
bắt đầu bằng từ “hỡi”.

-> Bộc lộ trực tiếp nỗi
tiếc nhớ cuộc sống chân
thật, tự do. Đó là một bi
kịch lớn.
=> Thể hiện khát vọng
được sống chân thật
cuộc sống của mình,
trong xứ sở của mình.
Đó là khát vọng giải
phóng, khát vọng tự do.

1. Mục tiêu:
-nắm được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của
văn bản
2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân
3. Sản phẩm hoạt động: hs trả lời ra giấy nháp
III. Tổng kết.
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Hs đánh giá lẫn nhua
-Gv: đãnh giá hs
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
? Khái quát nghệ thuật đặc sắc
? Nội dung tư tưởng bài thơ
*Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh: suy nghĩ trả lời
Giáo viên:quan sát,gọi ý hs trả lời
Dự kiến sản phẩm:
- Cảm hứng lãng mạn phong phú, mãnh liệt.
- Sử dụng hệ thống hình ảnh thơ giàu chất tạo hình: mang
đường nét, hình khối, màu sắc rõ ràng.
- Ngôn ngữ, nhạc điệu, tiết tấu cực kì phong phú, rõ ràng,
gợi cảm.
1. Nghệ thuật:
- Cảm hứng lãng mạn
phong phú, mãnh liệt.
- Sử dụng hệ thống hình
ảnh thơ giàu chất tạo
(Ghi nhớ sgk)
hình: mang đường nét,
*Báo cáo kết quả
hình khối, màu sắc rõ
*Đánh giá kết quả
ràng.
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Ngôn ngữ, nhạc điệu,
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
tiết tấu cực kì phong
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
phú, rõ ràng, gợi cảm.
2. Nội dung:
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP(7')
* Ghi nhớ: ( SGK/7).
1. Mục tiêu:
18

-Vân dung các kiến thức vừa học vào trả lời câu hỏi
2. Phương thức thực hiện: Hoạt đông nhóm
3. Sản phẩm hoạt động:trình bày ra giấy nháp
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
IV. Luyện tập.
-Hs: đánh giá lẫn nhau
-Gv: đánh giá hs
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
? Để khắc họa chân dung của con hổ, tác giả đã sử dụng
thành công thủ pháp tương phản? Hãy chỉ ra các thủ pháp
tương phản đối lập ấy
*Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:làm việc cá nhân, trao đổi trong nhóm
Giáo viên:quan xát các nhóm làm việc
Dự kiến sản phẩm:
- Có hai cảnh tượng đối lập chính chi phối cấu trúc bài thơ
Hiện tại (Đoạn 1-4)

Quá khứ (Đoạn 2-3)

- Vườn bách thú : bị giam
cầm
- Thực tại tầm
thường,nhân tạo

- Núi non hùng vĩ, tự do
vẫy vùng
- Gắn với mộng tưởng về
thế giới đẹp đẽ của thiên
tạo
=>Khao khát ước mơ

=>Thái độ căm ghét

*Báo cáo kết quả
-Hs: trình bày lên bảng phụ
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG(6')
1. Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn.
2. Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi
3. Sản phẩm hoạt động: Câu trả lời của HS
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Hs: đánh giá lẫn nhau
19

-Gv: đánh giá hs
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
? Qua việc tìm hiểu văn bản em thấy tác giả là con người như thế nào ?Tìm những
văn bản của các tác giả khác cũng bộc lộ tâm trạng yêu nước thầm kín giống như nhà
thơ Thế Lữ
* Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:làm việc cá nhân, trao đổi với bạn
Giáo viên:quan xát các nhóm làm việc
Dự kiến sản phẩm:
-Tác giả là con người có lòng yêu nước thầm kín và niềm khao khat tự do cháy bỏng
* Báo cáo kết quả: Hs: trình bày
* Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG, SÁNG TẠO(2')
1. Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học.
2. Phương thức thực hiện: HĐ Cá nhân
3. Sản phẩm hoạt động: hs viết đoạn văn ra vở soạn
4. Phương án kiểm tra, đánh giá:
-Hs: đánh giá lẫn nhau
-Gv: đánh giá hs
5. Tiến trình hoạt động
*Chuyển giao nhiệm vụ
? Chọn một đoạn thơ trong bài mà em cho là hay nhất ? Viết một đoạn văn từ 5-7 câu
trình bày cảm nghĩ của em về đoạn thơ đó
*Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:làm việc cá nhân ở nhà
Giáo viên:
- quy định cụ thể thời gian cho thực hiện
-Hướng dẫn viết đoạn văn:viết đúng hình thức một đoạn văn, chỉ ra đặc sẵ về nội
dung và nghệ thuật của đoạn văn đó
*Báo cáo kết quả
-Hs: nộp vở cho gv kiểm tra
*Đánh giá kết quả
20

- Giáo viên nhận xét, đánh giá
IV. RÚT KINH NGHIỆM:
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
....................................................................................................................................