CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN THẢO LUẬN, LỰA CHỌN CHUYÊN ĐỀ MÔN LỊCH SỬ
VÀ ĐỊA LÍ 6 ( PHÂN MÔN ĐỊA )
NĂM HỌC 2023-2024
 
THỜI GIAN: 14 giờ 00 phút, ngày 07 tháng 11 năm 2023.
ĐỊA ĐIỂM: Phòng hội đồng, Trường THCS Tản Lĩnh.
THÀNH PHẦN:  Tổ KHXH
NHÓM THỰC HIỆN: Nhóm Địa
I. NỘI DUNG:
1. Thảo luận, lựa chọn chuyên đề:
Sau khi thảo luận, các thành viên nhóm Địa đi đến thống nhất và lựa chọn chuyên đề
chuyên môn thực hiện trong tháng 11, năm học 2023-2024 như sau:
Chuyên đề: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG KÊNH HÌNH
TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ

6

* Mục đích, nội dung và kế hoạch thực hiện:
Mục đích của đề tài nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học ở bậc THCS
học phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trên cơ sở khai thác đặc điểm
triệt để tâm sinh lý của học sinh.
.
* Nội dung:
Chuyên đề: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG KÊNH HÌNH
TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ

6

PHẦN I. LÍ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ
Địa lý là một môn khoa học có phạm trù rộng lớn và có tính thực nghiệm. Nó
không chỉ dừng lại ở việc mô tả các sự việc và hiện tượng địa lý xảy ra trên bề mặt Trái
Đất mà còn tìm cách giải thích, phân tích, so sánh, tổng hợp các yếu tố địa lý, cũng như
thấy được mối quan hệ giữa chúng với nhau. Mặt khác nó còn góp phần phát hiện, khai
thác, sử dụng, bảo vệ và cải tạo tài nguyên thiên nhiên, môi trường một cách hợp lý nhằm
góp phần tích cực vào việc xây dựng kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh nước nhà.
Để phù hợp với đặc trưng bộ môn, đồng thời thực hiện tốt quá trình đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng tích cực hoá các hoạt động của học sinh, việc dạy học môn Địa
lý ở các trường phổ thông muốn đạt được chất lượng cao thì đi đôi với lý thuyết, việc sử

dụng đồ dùng trực quan, đặc biệt là kênh hình là một yếu tố bắt buộc và có tác dụng lớn
phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học tập, tăng cường kỹ năng
địa lý (nhận xét, phân tích, giải thích, đánh giá, so sánh, tổng hợp... các bản đồ, biểu đồ,
tranh ảnh, số liệu thống kê ...). Qua đó, học sinh sẽ tự mình phát hiện kiến thức và khắc
sâu hơn nội dung bài học. Mặt khác, nó còn giúp giáo viên tổ chức việc dạy học theo đặc
trưng bộ môn có hiệu quả trong giảng dạy Địa lý ở trường trung học cơ sở nói chung và
đặc biệt ở lớp 6 nói riêng. Để giúp cho các em nắm và hiểu bài, người giáo viên phải biết
sử dụng tốt kênh hình. Đây là một trong những yếu tố gây hứng thú, lôi cuốn học sinh,
giúp các em hiểu bài dễ dàng, ghi nhớ lôgic, không máy móc, làm cho tư duy trong các
em sau này tự phân tích, giải thích khi không có giáo viên bên cạnh và trong thực tế.
Qua thực tế giảng dạy môn địa lý lớp 6 ở trường THCS Tản Lĩnh, tôi nhận thấy
rằng nhiều em còn quan niệm rằng Địa lý là một môn học thuộc lòng. Thực tế không phải
là như vậy. Chính vì thế trong những năm qua khi tiến hành cải cách giáo dục chúng ta đã
có những cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm tăng cường tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, bằng cách phải chú ý rèn luyện cho học sinh kỹ
năng sử dụng kênh hình như: Bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, bảng thống kê... Bởi vì tất cả
các kiến thức Địa lý lớp 6 không được trình bày, phân tích mô tả một cách đầy đủ, mà
còn tiềm ẩn trong các kênh hình có trong bài học, trong khi tư duy của trẻ ở lứa tuổi này
còn thiên về tính cụ thể. Vì thế trong quá trình dạy Địa lý lớp 6, giáo viên cần rèn luyện
cho học sinh kỹ năng sử dụng kênh hình để giảm tính trừu tượng cho học sinh
PHẦN II. THỰC TRẠNG
Qua thực tế nhiều năm công tác, giảng dạy, cùng với việc nói chuyện, trao đổi với các em
học sinh tôi nhận thấy học sinh có một số tồn tại sau:.
- Các em chưa có hứng thú trong giờ học địa lí nên các em chưa chủ động lĩnh hội
và tiếp thu kiến thức do vậy những kiến thức mà các em học được rất nhanh quên.
- Các em chưa hiểu được vai trò của bộ môn, các em còn lười học, lười phát biểu,
một số em còn có suy nghĩ không cần học cũng lên lớp, chưa có ý thức trong học
tập,chưa biết tự học và rèn luyện để nâng cao trình độ.
- Các em còn nhút nhát sợ sai khi tham gia học, nên tiết học địa lí rất trầm.
Với thực tế như trên thì việc tìm hiểu, phát hiện và áp dụng các biện pháp khác
nhau vào việc giảng dạy để nâng cao hiệu quả của các giờ học và chất lượng của học sinh
là điều hết sức cần thiết. Sau đây tôi xin giới thiệu mô hình dạy học có hiệu quả trong dạy
học môn địa lí
Phần III. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Khái quát chung
Phương pháp dạy học trực quan và sử dung kênh hình là phương pháp sử dụng các
phương pháp trực quan trước, trong và sau khi lĩnh hội kiến thức,tài liệu học tập mới. Sử
dụng các phương tiện trực quan và kênh hình nhằm gợi mở và hướng dẫn học sinh khai
thác các nguồn tri thức và phát triển các năng lực tư duy, sáng tạo cho học sinh.
Phương pháp dạy học sử dụng kênh hình có vai trò rất quan trọng đối với việc dạy
và học Địa lý, đặc biệt là đối với dạy và học môn Địa lý theo phương pháp đổi mới. Kênh
hình vừa là phương tiện để dạy học vừa chứa đựng nguồn tri thức cụ thể cho học sinh

khai thác. Các kênh hình được thể hiện thông qua phương pháp dạy học trực quan, giúp
học sinh hiểu bài nhanh chóng và nhớ lâu hơn, đặc biệt nó gây hứng thú học tập, kích
thích trí tò mò, khả năng sáng tạo của học sinh, làm cho giờ học thêm sinh động.
Vai trò của phương tiện dạy học trực quan và sử dụng kênh hình đối với chức năng
quan trọng nhất là cơ sở hình thành các biểu tượng địa lý và từ biểu tượng để đi đến khái
niệm. Các thiết bị dạy học là điều kiện, phương tiện dạy học không thể thiếu được trong
quá trình dạy học. Đặc biệt trước yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, thiết bị dạy học lại càng có vai trò
quan trọng, bởi chúng là cơ sở vật chất để giáo viên hướng dẫn học sinh hoạt động và tạo
môi trường hoạt động cho học sinh nhất là trong quá trình thảo luận.
Các thiết bị dạy học Địa lý vừa là nguồn cung cấp kiến thức, vừa là phương tiện
minh họa cho bài học, là nguồn kiến thức khi nó được sử dụng để khai thác kiến thức Địa
lý, là phương tiện minh họa khi nó được sử dụng để minh họa nội dung đã được thông
báo trước đó.
Tính trực quan trong kênh hình tạo cho học sinh có sự tin tưởng vào tính chân thực
của sự vật được quan sát. Tuy nhiên bất kì sự tri giác thực sự nào cũng không thể diễn ra
ngoài điều kiện tư duy tích cực. Nói một cách khác trong dạy học sử dụng kênh hình thì ở
bất cứ hoạt động tri giác nào cũng thống nhất với tư duy trừu tượng. Việc giảng dạy bằng
kênh hình sẽ dễ dẫn tới khái quát hóa, quy nạp.
Như vậy, kênh hình trong dạy học có một chức năng quan trọng: Đó là làm chỗ
dựa cho hoạt động tư duy, phát triển tư duy, phát triển trí tuệ. Kênh hình là một nguồn
kiến thức quan trọng mà trong dạy học lấy học sinh làm trung tâm, người học dưới sự tổ
chức, chỉ đạo của giáo viên khai thác tìm hiểu, từ đó những tri thức cần thiết phục vụ cho
việc nhận thức các mối quan hệ, các khái niệm, các quy luật Địa lý. Sử dụng các phương
tiện dạy học Địa lý, yêu cầu giáo viên phải rèn luyện cho học sinh các kĩ năng khai thác
tri thức từ nguồn tri thức khác nhau như bản đồ, bảng thống kê, các số liệu, lát cắt, sơ đồ
hình vẽ, tranh ảnh trong sách giáo khoa và các phương tiện khác. Chính nhờ vào các kĩ
năng đó, học sinh có thể độc lập làm việc với các nguồn tri thức khác nhau để nhận thức
nội dung học tập.
Như vậy, trong dạy học Địa lý còn chú ý nhiều hơn đến chức năng, nguồn kiến
thức của các thiết bị dạy học, tranh ảnh, lược đồ, biểu đồ, bảng số liệu trong sgk đồng
thời cũng tạo điều kiện để học sinh làm việc với phương tiện này.
Trong điều kiện kênh hình còn chưa được cung cấp đồng bộ, trước mắt người giáo
viên phải biết linh hoạt vận dụng mọi biện pháp, mọi khả năng có thể để xây dựng kế
hoạch hoạt động cho mình, tự thiết kế những đồ dùng đơn giản. Sưu tầm tranh ảnh minh
họa, đặc biệt sử dụng quả địa cầu dạy được rất nhiều bài, cung cấp được rất nhiều thông
tin cho học sinh hoặc vẽ những sơ đồ, hình vẽ trong sách giáo khoa phóng to để sử dụng
và chuyển chúng sang dạng hình vẽ, sơ đồ, lược đồ câm để kiểm tra kiến thức.
Như vậy việc chuẩn bị của giáo viên ở nhà là rất quan trọng, giáo viên phải nghiên
cứu thật kỹ nội dung bài dạy để sáng tạo cho mình những dụng cụ trực quan phù hợp sinh
động nhất.
Đối với kênh hình đã có sẵn chúng ta cần khai thác trịêt để lượng kiến thức cho phép
trong đó phát huy vai trò của chúng và kênh chữ trong một bài học, chú trọng vào chất

lượng dạy và học, lựa chọn phương pháp phù hợp cần kết hợp giữa khai thác, kiểm tra và
rèn luyện kỹ năng,đặc biệt là các kĩ năng sống cho học sinh
Đối với chương trình Địa lí 6 được biên soạn theo tinh thần cung cấp các tình huống,
thông tin đã được lựa chọn. Vậy giáo viên phải tổ chức học tập, phân tích, tổng hợp và xử
lí thông tin, tạo điều kiện cho học sinh trong quá trình học tập vừa tiếp nhận được kiến
thức vừa rèn luyện các kỹ năng và nắm được phương pháp học tập tạo điều kiện tự khám
phá, tự phát hiện, tự tìm đến với kiến thức mới, phát huy tính tích cực, độc lập của học
sinh.
Những tranh ảnh, hình vẽ trong sách giáo khoa không đơn thuần chỉ là minh họa
cho bài giảng mà chúng còn gắn bó hữu cơ với bài học là một phần không thể thiếu được
trong nội dung bài học, trong đó chứa đựng một dung lượng kiến thức của bài học.
II.2. Một số ví dụ cụ thể.
Bài 8 : Sự chuyển động trái đất quanh Mặt Trời và hệ quả .
Phần 1 : Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.
*) Khai thác kiến thức: GV yêu cầu HS quan sát hình và cho biết:

- Hướng chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời ?
- Độ nghiêng và hướng nghiêng của trục Trái Đất ở các vị trí :
Xuân phân, Hạ chí, Thu phân và Đông chí?
*) HS quan sát hình rồi trả lời qua đó rèn các kĩ năng: tìm kiếm thông tin, tự tin, trình bày
1 phút…
*) GV chuẩn xác kiến thức (kết hợp với kênh chữ):
- Trái Đất chuyển động một vòng quanh Mặt Trời là 365 ngày 6 giờ trên một quỹ
đạo hình e-lip gần tròn theo hướng từ Tây sang Đông với sự chuyển động tịnh tiến.
Bài 10 : Cấu tạo bên trong của Trái Đất .
Phần 1 : Cấu tạo bên trong của Trái Đất (hình vẽ ) kèm video

*)Khai thác kiến thức :
- Dựa vào hình trên hãy trình bày cấu tạo bên trong của Trái Đất ?
- Dựa vào hình trình bày đặc điểm cụ thể từng lớp?
*)HS quan sát hình vẽ dễ dàng phát hiện các lớp cấu tạo nên Trái Đất. Qua đó GV rèn
luyện cho HS các kĩ năng: Quan sát, đọc, trình bày các đối tượng Địa lý trên hình vẽ ?;
HS quan sát hình 1 trong SGKsẽ trả lời được câu hỏi thứ 2.
*) Như vậy GV chuẩn xác kiến thức cho các em chỉ cần nhắc lại các ý HS vừa nêu ở
trên
2. Kế hoạch thực hiện:
– Thời gian thực hiện: Tháng 11/2023
– Người viết nội dung CĐ: Đ/c Kiều Anh
– Người (dạy) thể nghiệm CĐ: Đc Kiều Anh
Giáo viên thực hiện

Nguyễn Thị Kiều Anh
Ngày soạn: 09/11/2023
Ngày dạy: 16/11/2023

GIÁO ÁN DẠY THỰC NGHIỆM
BÀI 10: CẤU TẠO CỦA TRÁI ĐẤT
CÁC MẢNG KIẾN TẠO

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Học sinh học được kiến thức về:
- Cấu tạo của Trái Đất gồm 3 lớp
- Hoạt động của các mảng kiến tạo và hệ quả

2. Năng lực
- Đọc hình ảnh, xác định, mô tả các lớp của Trái Đất
- Đọc bản đồ mảng kiến tạo, quan sát video mô tảo hoạt động của mảng kiến tạo
3. Phẩm chất
- Chăm chỉ và có trách nhiệm tham gia học tập, làm các bài tập , vẽ hình về cấu trúc của
Trái Đất.
- Làm việc nhóm tích cực, đánh giá trung thực
- Yêu khoa học, khám phá Trái Đất
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC
LIỆU
1. Giáo viên
- Hình ảnh cấu trúc của Trái Đất
- Clip chuyển dịch các mảng lục địa/Cuộc
phiêu lưu trong lòng đất
- Tư liệu đọc về Trái Đất
2. Học sinh
- Sách giáo khoa, vở ghi.
- Giấy note, giấy nháp, bút màu
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Mở đầu
a) Mục tiêu: Huy động kiến thức hiểu biết của học sinh về Trái Đất, tạo điều kiện cho HS
chia sẻ ý kiến về bên trong Trái Đất.
b) Nội dung: Quan sát hình ảnh hiện tượng trên Trái Đất
+ GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh
+ HS xem và trả lời ngắn gọn
+ GV khen ngợi phần trả lời của HS.
+ GV khái quát, dẫn dắt tới bài.
2. Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1: TÌM HIỂU VỀ CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT
a) Nội dung:
+ Hoàn thành PHT
+ GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm 3-6 HS.
+ Xem video và hoàn thành phiếu học tập số

Tên lớp

Độ dày

Phiếu học tập số
Trạng thái

Nhiệt độ

1. Vỏ
2. Man-ti
3. Nhân
+ HS làm việc theo nhóm thuyết minh
+ GV quan sát, nhắc nhở HS thực hiện.
- Báo cáo, thảo luận:
+ Các HS hoàn thiện thông tin vào PHT nếu có, đặt câu hỏi
- Kết luận, nhận định:
+ GV khen ngợi phần thể hiện của HS.
+ GV chuẩn kiến thức.
1. Cấu tạo bên trong của Trái Đất

Tên lớp
1. Vỏ

Độ dày
5 –70km

Trạng thái
Rắn

2. Man-ti

2900 km

3. Nhân

3400 km

Từ quánh dẻo
đến rắn
Từ lỏng đến rắn

Nhiệt độ
Càng xuống sâu nhiệt độ càng
0
tăng, tối đa đến 1000 C
0
Khoảng từ 1500 đến 3700 C
0
Cao nhất khoảng 5000 C

+Gv lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường:
Vỏ Trái Đấtlà môi trường sống của chúng ta nhưng hiện nay đang bị ô nhiễm bởi những
hành động của con người . Chúng ta cần có ý thức và rnhững hành động bảo vệ môi
trường: không xả rác bừa bãi, tuyên truyền nhắc nhở các bạn trong lớp…
Hoạt động 2: TÌM HIỂU CÁC ĐỊA MẢNG
b) Nội dung: HS được yêu cầu đọc lược đồ và quan sát video về các địa mảng.
Hoạt động nhóm
Nhóm 1, 2: Kể tên các địa mảng chính của lớp vỏ Trái Đất và lên xác định trên lược đồ.
Việt Nam nằm ở địa mảng nào?
Nhóm 3,4 : Tìm trên lược đồ các địa mảng xô vào nhau và các địa mảng tách xa nhau

+ GV chiếu lược đồ hình 2
+ HS làm việc theo nhóm trong 2 phút
+ HS đọc SGK và trả lời trong 2 phút
+ GV gọi 1 HS lên thuyết minh về các mảng kiến tạo
+ GV gọi 1 HS trình bày hoạt động của các địa mảng
- Kết luận, nhận định:
+ GV: Nhận xét, khen ngợi phần làm việc của HS .
+ GV đưa ra kết quả chính xác để HS làm sai sửa bài.
+ HS: Lắng nghe, ghi bài.
Câu hỏi

Đáp án
Tên 7 mảng kiến tạo chính
1:………………………
2:………………………
3:………………………
4:………………………
5:………………………
6:………………………
7:………………………

Việt Nam nằm ở mảng nào?
Cho biết tên 2 mảng xô vào nhau
Cho biết tên 2 mảng tách ra xa nhau
Tại sao các mảng dịch chuyển?
Các mảng dịch chuyển gây ra những tác động gì?
3.LUYỆN TẬP
HS được yêu cầu tham gia trò chơi kiến thức củng cố bài học.
- Chuyển giao nhiệm vụ:
+ GV yêu cầu 6 nhóm chuẩn bị bảng nhóm, bút lông, thước kẻ, bút, giấy nháp, chơi trò
chơi “NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA”.
+ Mỗi nhóm tự thảo luận và đặt tên cho nhóm mình. GV ghi tên các nhóm lên bảng.
+ GV yêu cầu các nhóm trả lời 5 câu hỏi, sau 5s, các nhóm giơ bảng nhóm.
+ HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ.
+ HS tham gia hoạt động tích cực.
4. VẬN DỤNG
HS được yêu cầu thực hiện nhiệm vụ về nhà như sau:
1,Vẽ vào vở một hình tròn tượng trưng cho Trái Đất , thể hiện trên đó cấu tạo bên trong
của Trái Đất

2.Chuẩn bị và đọc trước bài 11