Ngày soạn:

/

/2022

BÀI 4. TRUNG QUỐC TỪ THẾ KỈ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX
(Thời gian thực hiện: 3 tiết)
I. MỤC TIÊU
Sau bài học này, giúp HS:
1. Về kiến thức
- Lập được sơ đồ tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa
thế kỷ XIX (các thời Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh);
- Nêu được những nét chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc Dưới thời
Đường;
- Mô tả được sự phát triển kinh tế của Trung Quốc dưới thời Minh - Thanh;
- Giới thiệu và nhận xét được những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung
Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX (Nho giáo, Sử học, Kiến trúc,…).
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích, nhận xét, đánh giá vấn đề và
liên hệ thực tiễn.
b) Năng lực đặc thù
- Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch
sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của GV.
- Nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Biết đọc trục thời gian bảng niên biểu về các triều đại Trung Quốc.
tác.

+ Rèn luyện kỹ năng miêu tả tranh ảnh lịch sử, kỹ năng so sánh, đánh giá, hợp

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Bước đầu biết vận dụng phương pháp
lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng
những thành tựu văn hóa.
3. Về phẩm chất
- Yêu nước: Có thái độ khách quan trong nhìn nhận các sự kiện và nhân vật
lịch sử.
- Nhân ái: Tôn trọng văn hóa, tự do tín ngưỡng của dân tộc khác.
- Chăm chỉ: Chăm học, chăm làm, hăng say học hỏi và nhiệt tình tham gia hoạt
động nhóm.
- Trung thực: Hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn điển hình
1

ở phương Đông, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi của Việt Nam, có ảnh
hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam.
- Trách nhiệm: Có ý thức tôn trọng và học hỏi cái hay, cái đẹp trong những
thành tựu tiêu biểu của Trung Quốc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Giáo án;
- Phiếu học tập cho HS;
- Một số tranh ảnh, lược đồ (Trung Quốc thời phong kiến) được phóng to (để
trình chiếu), một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học;
- Máy tính, máy chiếu (tivi), bài powerpoit.
2. Học sinh
- SGK;
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu
cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng di sản, sử dụng đồ dùng
trực quan, nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình.
+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân.
- HS:
+ Xem tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
+ Lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
c. Sản phẩm:
Hiểu biết đúng của bản thân HS về di tích Tử Cấm Thành (Thời gian, triều đại
xây dựng).
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
24):

GV chiếu cho HS quan sát hình 1 (SGK trang

1

GV nêu câu hỏi yêu cầu HS trả lời:
? Em có biết di tích Tử Cấm Thành không ?
Công trình này được xây dựng vào triều đại nào
của Trung Quốc ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
lời.

GV hướng dẫn HS xác định yêu cầu, tìm câu trả

HS quan sát, suy nghĩ tìm câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời (có thể đúng, có thể sai): Tử Cấm
Thành được xây dựng vào năm 1420 dưới thời
Minh Thành Tổ, đến năm 1655 dưới thời Thuận Trị
thì được trùng tu.
Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ
sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
Trên cơ sở đó, GV dẫn dắt vào bài mới: Hình trên
đây là di tích Tử Cấm Thành - một cung điện lớn và
là một trong những biểu tượng của Trung Quốc thời
phong kiến. Từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX, chế
độ phong kiến Trung Quốc tiếp tục phát triển như
thế nào trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa,
xã hội ?
(Hoặc: Dân tộc Trung Hoa có một lịch sử lâu đời,
trải qua hàng nghìn năm với nhiều triều đại nối tiếp
nhau trong thời phong kiến. Có triều đại đạt được sự
toàn thịnh trên các mặt chính trị, kinh tế; có triều
1

đại sớm suy vong. Song các triều đại đó đã có những
đóng góp to lớn vào nền văn minh chung của đất
nước này, có ảnh hưởng đến những quốc gia lân cận
và toàn nhân loại, nhất là nền văn hóa. Trong bài
học này, chúng ta sẽ cùng khám phá).
HS lắng nghe, tiếp nhận.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1. Mục 1. Tiến trình phát triển của lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ VII
đến giữa thế kỷ XIX
a. Mục tiêu: HS lập được sơ đồ Tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỷ
VII đến giữa thế kỷ XIX.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng đồ dùng trực quan, sử
dụng tư liệu lịch sử, phương pháp nêu vấn đề, thuyết trình,...
+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân.
- HS: Suy nghĩ, vẽ sơ đồ theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Sơ đồ Tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến
giữa thế kỷ XIX (đúng, khoa học/sáng tạo, đẹp).
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV cho HS đọc thông tin trong GSK, tổ
chức cho HS làm việc cá nhân, thực hiện yêu
cầu:
? Vẽ trục thời gian thể hiện tiến trình phát
triển của lịch sử Trung Quốc từ thế kỳ VII
đến giữa thế kỳ XIX ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS tìm hiểu yêu cầu, thực
hiện.
HS suy nghĩ, vẽ sơ đồ Tiến trình phát triển
của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ
XIX.
GV lần lượt chiếu các lược đồ Trung Quốc
thời phong kiến, mở rộng (sự ra đời, nối tiếp
của các triều đại Trung Quốc):
1

Cuối nhà Tùy, tình hình rối ren. Sau khi Tùy
Dượng Đế chết, năm 618 Lý Uyên xưng Hoàng
đế, đặt tên nước là Đường. Năm 847, cuộc khởi
nghĩa nông dân do Hoàgn Sào lãnh đạo làm
nhà Đường suy sụp. Đến năm 960, Triệu
Khuông Dẫn dẹp tan các thế lực phong kiến đối
lập, lập ra nhà Tống. Đầu thế kỷ XIII, trên thảo
nguyên Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn lên ngôi
Đại Hãn (tiếng Mông Cổ tức là "vua của cả thế
giới"), tiến đánh Bắc Trung Quốc. Sau đó Hốt
Tất Liệt diệt Nam Tống, lên ngôi Hoàng đế,
thiết lập triều Nguyên ở Trung Quốc vào năm
1279. Giữa thế kỷ XIV, Chu Nguyên Chương,
lãnh tụ của phong trào nông dân, lật đổ nhà
Nguyên, lên ngôi hoàng để lập ra nhà Minh vào
năm 1368. Năm 1644 tộc người Mãn ở phương
Bắc kéo vào xâm lược nước Minh, lập ra nhà
Thanh (1644 - 1911). Vua, quan Nhà Thanh
cưỡng bức nhân dân phải theo phong tục của
người Mãn, đưa ra nhiều chính sách áp bức
dân tộc tàn bạo. Do đó, các cuộc khởi nghĩa,
chống đối ngày một nhiều, làm cho triều đại
ngày càng suy yếu. Nhân cơ hội đó, tư bản
phương Tây đua nhau nhòm ngó, xâm lược
Trung Quốc. Nhà Thanh bất lực, dẫn đến sự suy
sụp của chế độ phong kiến.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV cho 1 - 2 HS trình bày sản phẩm của
mình trước lớp.
HS trình bày, các HS còn lại theo dõi, nhận
xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu có).

Lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ
VII đến giữa thế kỷ XIX đó là sự
1

thành lập, phát triển và suy vong
của các triều đại phong kiến:
- Thời Đường (618 - 907);
- Thời kì Ngũ đại (907 - 960);
- Thời Tống (960 – 1279);
- Thời Nguyên (1271 – 1368);
- Thời Minh (1368 – 1644);
- và nhà Thanh (1644 – 1911) –
triều đại phong kiến cuối cùng của
Trung Quốc.
Bước 4:
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS.
GV chiếu lược đồ, chốt ý:

HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.2. Mục 2. Trung Quốc dưới thời Đường
a. Mục tiêu: HS biết cách khai thác tư liệu, nội dung SGK tìm dẫn chứng để
chứng minh cho sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường. Sự thịnh vượng
đó được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực: Chính trị, kinh tế (nông nghiệp, thủ công
nghiệp, nội thương - ngoại thương).
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, đàm thoại, sử dụng
tư liệu, kể chuyện,…
+ Tổ chức cho HS làm việc nhóm (nhóm nhỏ - nhóm đôi).
- HS: Làm việc nhóm trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS (dẫn chứng để chứng minh cho sự thịnh
vượng của Trung Quốc dưới thời Đường trên tất cả các lĩnh vực).
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
1

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV tổ chức cho HS đọc tư liệu và thông tin
trong SGK, yêu cầu hoạt động nhóm đôi:
? Trình bày những biểu hiện chính về sự
thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường ?
Bước 2, Bước 3: Thực hiện nhiệm vụ và Báo
cáo, thảo luận
GV dẫn dắt:
? Điểm mới của chế độ tuyển chọn quan lại - Năm 618, Lý Uyên lên ngôi
dưới thời Đường là gì ?
hoàng đế, lập ra nhà Đường.
HS thảo luận cặp đôi, sau đó trả lời; HS các - Về chính trị:
nhóm khác theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung
+ Bộ máy nhà nước được hoàn
cho bạn (nếu cần).
chỉnh, mở khoa thi chọn người
GV kết luận: Thông qua việc mở các khoa thi tài để tuyển dụng làm quan.
để chọn người giỏi. Điều này thể hiện sự tiến bộ
và chính sách trọng dụng người tài dưới thời + Các hoàng đế các thời Đường
tiếp tục chính sách bành
Đường.
trướng, mở rộng lãnh thổ…
GV cho HS đọc thêm thông tin ở phần "Em có
biết" và kể cho HS nghe một số câu chuyện về - Về kinh tế:
Đường Thái Tông và chính sách cai trị đất nước + Nhà nước thực hiện chính
của ông để HS hiểu thêm về con người cũng như sách giảm thuế, chính sách
tư tưởng cai trị đất nước rất tiến bộ của Đường quân điền, nhiều kỹ thuật canh
Thái Tông, để HS có thể đánh giá đúng về nhà vua tác mới được áp dụng. Nông
và triều đại này. Đó cũng chính là lí do vì sao mà nghiệp có bước phát triển.
chế độ phong kiến đạt được sự thịnh vượng dưới
+ Thủ công nghiệp phát triển.
thời Đường (GV nhấn mạnh nội dung này).
Nhiều thành thị xuất hiện và
Về chính trị (chính sách đối ngoại):
ngày càng phồn thịnh.
? Hãy nêu những chính sách đối ngoại của + Thương nghiệp phát triển
nhà Đường ?
mạnh: Nhà Đường có quan hệ
HS cần biết được nhà Đường luôn tìm mọi buôn bán với hầu hết các nước
cách mở rộng bờ cõi bằng những cuộc chiến tranh châu Á. Từ những tuyến đường
giao thông truyền thống nối các
xâm lược các nước láng giềng.
châu lục được hình thành từ
GV nhấn mạnh đến các cuộc xâm lược nước ta các thế kỉ trước, đến thời
của phong kiến Trung Quốc là phi nghĩa và cuối Đường trở thành "con đường tơ
cùng đều thất bại.
lụa" nổi tiếng trong lịch sử.
Về kinh tế:
GV cho HS làm việc cá nhân:
? Nhà Đường thi hành chính sách gì để phát
1

triển về nông nghiệp ? Chính sách đó mang lại
kết quả gì ?
HS suy nghĩ tìm câu trả lời: Nhà nước thi hành
chính sách giảm tô, thuế, thực hiện chế độ quân
điền - lấy ruộng công và ruộng bỏ hoang chia cho
nông dân, áp dụng nhiều kỹ thuật canh tác mới
như chọn giống, xác định thời vụ,… Những chính
sách đó đã thúc đẩy nông nghiệp phát triển xã hội
đạt đến sự phồn thịnh.
GV cho HS đọc và khai thác tư liệu để tìm ra
một số dẫn chứng về sự phát triển của nông nghiệp
và sự thịnh vượng của xã hội dưới thời Đường
(được mùa lớn, cổng ngoài mấy tháng không đóng,
ngựa bò đầy đồng, khách đi mấy nghìn dặm không
cần mang lương thực,…).
GV tiếp tục cho HS làm việc cá nhân để trả lời
câu hỏi:
? Thủ công nghiệp, nội thương và ngoại
thương thời Đường phát triển như thế nào ?
HS suy nghĩ trả lời:
Thủ công nghiệp: Nhiều xưởng thủ công luyện
sắt, đóng thuyền,… với hàng chục nhân công xuất
hiện.
Thương nghiệp: Nhiều thành thị xuất hiện và
ngày càng phồn thịnh như Trường An, Lạc Dương,
… Nhà Đường có quan hệ buôn bán với hầu hết
các nước châu Á; từ các tuyến đường giao thông
truyền thống nối các châu lục được hình thành từ
các thế kỉ trước, đến thời Đường, trở thành "con
đường tơ lụa" kết nối giữa phương Đông và
phương Tây.
GV kể cho HS nghe một số thông tin về "con
đường tơ lụa"; HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt lại ý những biểu hiện chính về sự
thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.3. Mục 3. Sự phát triển kinh tế thời Minh - Thanh
a. Mục tiêu: HS trình bày và nêu được dẫn chứng chứng minh cho bước phát
triển trong nông ngiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Minh - Thanh. Trình
bày được thành tựu nổi bật nhất thời Minh - Thanh và lí giải được vì sao.
1

b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, sử
dụng đồ dùng trực quan, sử dụng di sản, thuyết trình,…
+ Tổ chức cho HS hoạt động nhóm (nhóm lớn - nhóm tổ)/cá nhân.
- HS: Làm việc nhóm/cá nhân trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS (dẫn chứng chứng minh cho bước phát
triển trong nông ngiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Minh - Thanh; thành
tựu nổi bật nhất thời Minh - Thanh và lí giải được vì sao).
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV cho HS đọc thông tin SGK, thảo luận
nhóm tổ để hoàn thành Phiếu học tập:
? Trình bày những biểu hiện nổi bật về sự
phát triển kinh tế dưới thời Minh - Thanh ?
Lĩnh vực

Biểu hiện nổi bật

Nông nghiệp
Thủ công nghiệp
Thương nghiệp
Ngoại thương
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và hoàn
thiện phiếu bài tập.
HS xác định yêu cầu của bài và trao đổi nhóm
để hoàn thiện phiếu bài tập.
GV khắc sâu thêm về sự phát triển của kinh tế
dưới thời Minh - Thanh bằng các hoạt động cung
cấp tư liệu, yêu cầu HS quan sát để trả lời những
câu hỏi nhỏ của GV.

1

GV giới thiệu Hình 2. Đó gốm men xanh thời
Minh: Đây là dòng gốm sứ da dưa xanh điển hình
thời vua Minh Thế Tông (trị vì từ năm 1521 đến
năm 1567). Men da dưa xanh là một loại men lấy
nhiệt độ thấp với oxit chì làm yếu tố chính. Lò
nung nhà Minh bắt đầu nung đốt men này từ thời
vua Minh Thành Tổ (trị vì từ năm 1402 đến năm
1424), sau đó các triều đại khác nhau đều có sự
sáng tạo, phát triển loại men này. Đến thời vua
Minh Thế Tông thì màu sắc của sản phẩm là tinh
khiết nhất.
GV sử dụng tư liệu về các thành thị Nam Kinh,
Bắc Kinh: Ở Nam kinh thời Minh khoảng một triệu
người, Bắc Kinh có khoảng 600 nghìn người…
Trong thành phố có nhiều khu vực đặt tên theo
nghề thủ công như Nam Kinh có phường Gốm,
phường Đồng, phường Sắt,…
Sau đó yêu cầu HS quan sát hình 3 trả lời câu
hỏi:

? Em rút ra điều gì về các thành thị lớn ở
Trung Quốc thời Minh - Thanh ?
1

HS suy nghĩ, rút ra được nhận xét: Các thành
thị lớn ở Trung Quốc như Nam Kinh, Bắc Kinh,…
có dân cư đông đúc, buôn bán tấp nập, sầm uất,
kinh tế thủ công nghiệp phát triển với nhiều nghề
thủ công được hình thành và dần chuyên môn hóa,
…
GV giới thiệu thêm: Bức tranh "Thanh minh
thượng hà đồ" nghĩa là "tranh vẽ cảnh bên bờ
sông vào tiết Thanh minh" hay có ý khác là "tranh
vẽ cảnh bên bờ sông vào tiết trời trong sáng" là
tên của một số tác phẩm hội họa nổi tiếng của
Trung Quốc, trong đó bản đầu tiên và nổi tiếng
nhất là bức tranh của họa sĩ Trương Trạch Đoan
vẽ đời nhà Tống. Tác phẩm mô tả cảnh sống của
người dân Trung Quốc tại Biện Kinh (tức Khai
Phong ngày nay) với đầy đủ những cảnh sinh hoạt
thường nhật, trang phục, ngành nghề, các chi tiết
kiến trúc, đường xá cũng được mô tả kỹ lưỡng với
nhiều màu sắc trên một diện tích rộng. Danh tiếng
của Thanh minh thượng hà đồ tại Trung Quốc rất
lớn. Tranh là báu vật của nhiều triều đại phong
kiến Trung Quốc và hiện được trưng bày tại Cố
Cung Bắc Kinh.
Sau này rất nhiều họa sĩ khác của Trung Quốc
đã mô phỏng phong cách vẽ chi tiết và cách bố cục
bức tranh. Hình 3 trong SGK là cảnh Hồng Kiều
do họa sĩ Qiu Ying (thế kỷ XV) vẽ, mô tả sự thịnh
vượng của các thành thị thời nhà Minh.
GV có thể giới thiệu thêm cho học sinh về một
số thành thị tiêu biểu của Trung Quốc như: Tùng
Giang - trung tâm công nghiệp dệt, là nơi "chăn
áo của thiên hạ", nhà nào cũng quay thơ dệt vải,…
GV đặt câu hỏi cho HS:
? Các trung tâm kinh tế đóng vai trò gì về
chính trị ?
HS trả lời: Nhiều thành thị ở Trung Quốc thời
Minh - Thanh vừa là trung tâm kinh tế, vừa là
trung tâm chính trị lớn, có dân số đông nhưng Bắc
Kinh, Nam Kinh.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Sau khi HS hoàn thành Phiếu học tập, GV yêu - Nông nghiệp có những bước
cầu HS trả lời.
tiến về kỹ thuật gieo trồng, diện
tích trồng trọt vượt xa thời kỳ
1

HS trình bày; HS các nhóm còn lại theo dõi, trước, sản lượng lương thực
nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần).
tăng nhiều,…
- Thủ công nghiệp và thương
nghiệp thời Minh - Thanh có
bước phát triển vượt bậc:
+ Hình thành những xưởng thủ
công tương đối lớn, thuê nhiều
nhân công và sản phẩm rất đa
dạng.
+ Nhiều thành thị trở nên phồn
thịnh. Bắc Kinh, Nam Kinh
không chỉ là những trung tâm
chính trị mà còn là những trung
tâm kinh tế lớn. Nhiều Thương
cảng lớn đã trở thành những
trung tâm buôn bán sầm uất.
Từ đây, thương nhân Trung
Quốc mở rộng giao thương với
các nước Đông Nam Á, Ấn Độ,
Ba Tư,… Đồng thời, thương
nhân nước ngoài cũng mang tới
đây nhiều loại hàng hóa để
buôn bán.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá kết quả hoạt động của HS.
GV nhận xét, bổ sung và chốt ý (nhấn mạnh
thủ công nghiệp và thương nghiệp).
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
Từ kết quả hoạt động trên, GV cho HS làm việc
cá nhân trả lời câu hỏi:
? Theo em, thành tựu nào là nổi bật nhất ? Vì
sao ?
Bước 2 và Bước 3: Thực hiện nhiệm vụ và Báo
cáo, thảo luận
HS động não, tìm câu trả lời.
GV gọi 1 - 2 HS trả lời, GV khuyến khích HS
trả lời được lý do vì sao đánh giá thành tựu đó là
nổi bật nhất để khuyến khích tư duy độc lập của
các em.
1

GV tiếp tục đặt câu hỏi:
? Vì sao đến thời Minh - Thanh, mầm mống - Đến thời Minh - Thanh, mầm
quan hệ tư bản chủ nghĩa bắt đầu xuất hiện ở mống kinh tế tư bản chủ nghĩa
Trung Quốc ?
đã xuất hiện nhưng còn nhỏ bé,
GV định hướng, HS căn cứ vào kiến thức đã chưa đủ sức tạo nên ảnh hưởng,
được làm rõ trong hoạt động trên và rút ra được: chi phối mạnh mẽ đối với nền
Thời Minh - Thanh đã xuất hiện các cơ sở sản xuất kinh tế - xã hội Trung Quốc.
(công trường thủ công) với quy mô tương đối lớn,
thuê nhiều nhân công, quan hệ giữa chủ xưởng với
người làm thuê thể hiện ở việc "chủ xuất vốn",
"thợ xuất sức"; thương nghiệp phát triển, thành thị
được mở rộng,…
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt lại: Thời Minh - Thanh, mầm mống
kinh tế tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện nhưng còn
nhỏ bé, chưa đủ sức tạo nên ảnh hưởng, chi phối
mạnh mẽ đến nền kinh tế - xã hội Trung Quốc.
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
2.4. Mục 4. Những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc
từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX
a. Mục tiêu:
- HS giới thiệu được những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế
kỷ VII đến thế kỷ XIX;
- HS rút ra được nhận xét: Những thành tựu văn hóa mà người Trung Quốc đạt
được rất toàn diện và rực rỡ trên cơ sở kế thừa những di sản văn hóa từ các thế kỷ
trước. Đồng thời, nhiều thành tựu trong số đó có ảnh hưởng đến nhiều nước láng
giềng và trở thành thành tựu của văn minh thế giới.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận, vấn đáp,
sử dụng di sản, sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng tư liệu, kể chuyện, thuyết trình,
…
+ Tổ chức cho HS hoạt động nhóm (nhóm lớn - nhóm tổ, nhóm nhỏ - nhóm
bàn - cặp đôi)/cá nhân.
- HS: Làm việc nhóm/cá nhân trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS (những thành tựu văn hóa tiêu biểu của
Trung Quốc từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIX và nhận xét).
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
1

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm lớn (nhóm
tổ), quan sát hình, khai thác thông tin trong SGK
để hoàn thành phiếu bài tâp:
? Thống kê những thành tựu chủ yếu của văn
hóa Trung Quốc từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIX ?
Lĩnh vực

Thành tựu văn hóa
tiêu biểu

Tư tưởng - Tôn giáo
Sử học
Văn học
Kiến trúc - Điêu khắc
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và hoàn
thiện phiếu học tập.
HS xác định yêu cầu của bài và trao đổi nhóm
để hoàn thiện phiếu học tập.
Trong quá trình dạy học, GV đặt câu hỏi và giải
thích thêm:
? Em có biết nội dung của "Tam cương, Ngũ
thường" là gì ?
(Đó là quan hệ giữa vua - tôi, cha - con, vợ chồng; về nhân, nghĩa, lễ, trí, tín,… được coi là
giường mối, kỷ cương của đạo đức phong kiến).
GV giới thiệu thêm về Hình 4:

1

Một trang trong Kinh Kim Cương được thực
hiện từ năm 868 chứng tỏ nghề in đã phát triển ở
Trung Quốc từ hơn 1000 năm trước. Ấy chính là
cuốn sách in xưa nhất còn tồn tại đến ngày nay.
Cuốn Kinh Kim Cương có độ dài 5 m với chiều
rộng 17 cm, là một trong những bài kinh quan
trọng nhất của Phật giáo Đại thừa.
GV: Ở lớp 6, các em đã biết về Tư Mã Thiên
với bộ Sử kí, đến đời Đường, các hoàng đế lập cơ
quan biên soạn lịch sử gọi là "Sử quán". Đây là
bước tiến mới và góp phần dẫn đến sự ra đời
nhiều bộ sử lớn có giá trị đến ngày nay.
GV nhấn mạnh hai thành tựu tiêu biểu về văn
học có ảnh hưởng lớn đến sáng tác và thưởng thức
văn học hiện nay, đó là thơ Đường và tiểu thuyết
chương hồi.
GV cho HS đọc thông tin phần "Kết nối với văn
hóa" và đặt câu hỏi:
? Các em đã từng đọc hoặc từng nghe về
những tiểu thuyết này chưa ? Hãy kể vắn tắt nội
dung một trong bốn cuốn tiểu thuyết đó.
Gợi ý:
+ "Thủy hử" của Thi Nại Am: Kể lại cuộc khởi
nghĩa nông dân ở Lương Sơn Bạc do Tống Giang
lãnh đạo;
+ "Tam Quốc diễn nghĩa” của La Quán Trung:
Miêu tả cuộc đấu tranh của ba nước Ngụy, Thục,
Ngô;
+ "Tây du ký" của Ngô Thừa Ân: Viết về nhà sư
Huyền Trang và các đồ đệ tìm đường sang Tây
Trúc (Ấn Độ) lấy kinh Phật;
+ "Hồng lâu mộng" của Tào Tuyết Cần: Xoay
quanh chuyện tình trắc trở giữa hai anh em con
cô, con cậu là Gia Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc,
qua đó mô tả cuộc sống nhiều mặt của một đại gia
đình quý tộc thời Minh,…
GV giới thiệu thêm về Hình 5: Tượng Phật tạc
trên đá ở hang Mai Cao (Đôn Hoàng): Hang đá
Mạc Cao là một hệ thống kiến trúc Phật giáo, nằm
cách trung tâm thành phố Đôn Hoàng (Trung
Quốc) 25 km về phía đông nam. Những bích hoạ ở
hang đá hay tượng Phật khác trên đó phần lớn nói
1

về lịch sử và quá trình truyền bá Phật giáo vào
Trung Hoa. Bên cạnh đó, còn thể hiện nghệ thuật
kiến trúc và hội hoạ vô cùng tinh xảo của người
Trung Quốc thời phong kiến.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Sau khi học sinh hoàn thành phiếu học tập, GV a) Tư tưởng, tôn giáo:
gọi đại diện từng nhóm trả lời thành tựu tiêu biểu - Nho giáo đã trở thành hệ tư
thuộc từng lĩnh vực.
tưởng chính thống của chế độ
HS trình bày; HS các nhóm khác theo dõi, phong kiến Trung Quốc;
nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần).
- Phật giáo Tiếp tục thịnh hành
Bước 4: Kết luận, nhận định

nhất dưới thời Đường.

GV nhận xét và chốt lại ý.

b) Sử học, văn học:

HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.

- Sử học: Từ thời Đường, các
cơ quan chép sử được thành
lập, nhiều bộ sử lớn được biên
soạn.
- Văn học:
+ Thời Đường, xuất hiện nhiều
nhà thơ nổi tiếng như: Lý Bạch,
Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị.
+ Từ thời Nguyên đến thời
Thanh: xuất hiện nhiều tiểu
thuyết đồ sộ, có ảnh hưởng sâu
sắc đến văn học các nước khác.
c) Kiến trúc điêu khắc:
- Các triều đại phong kiến đã
xây dựng nhiều cung điện cổ
kính, nổi tiếng với phong cách
đặc sắc như: Cố Cung, Viên
1

Minh Viên, Tử Cấm Thành.
- Những bức họa đạt tới đỉnh
cao, tượng Phật được chạm
khắc tinh xảo, sinh động đã
chứng tỏ sự tài hoa và sáng tạo
của các nghệ nhân Trung Quốc.
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV cho HS thảo luận nhóm nhỏ - cặp đôi
(nhóm bàn):
? Em có nhận xét gì về những thành tựu văn
hóa Trung Quốc ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS thông qua những thành tựu
đạt được trên các lĩnh vực đã trình bày trong Phiếu
học tập ở trên để rút ra nhận xét theo gợi ý:
+ Em thấy những thành tựu văn hóa của
Trung Quốc từ cuối thế kỷ VII đến thế kỷ XIX
nhiều hay ít ? Có đa dạng không ?
+ Những thành tựu có giá trị như thế nào đối
với ngày nay ?
+ Qua đó em nhận thấy kỹ thuật và trí tuệ của
người Trung Quốc xưa như thế nào ?
? Văn hóa Trung Quốc ảnh hưởng dến Việt
Nam như thế nào ?
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Sau khi các nhóm thảo luận xong, GV gọi 2 - 3
đại diện cặp đôi trả lời, HS các nhóm khác nhận
xét, bổ sung (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt lại ý: Những thành tựu văn hóa mà
người Trung Quốc đạt được rất toàn diện và rực
rỡ trên cơ sở kế thừa những di sản văn hóa từ các
thế kỷ trước. Đồng thời, nhiều thành tựu trong số
đó có ảnh hưởng đến nhiều nước láng giềng và trở
thành thành tựu của văn minh thế giới.
GV giới thiệu sự ảnh hưởng của văn hóa Trung
Quốc đến các nước láng giềng, Việt Nam (Tư
tưởng, Nho giáo, Văn học,…).
HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
1

3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội ở Hoạt động Hình thành
kiến thức mới vào việc làm bài tập cụ thể.
b. Nội dung:
- GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành
bài tập.
- HS: Làm bài tập cá nhân. Trong quá trình làm việc có thể trao đổi với bạn
hoặc thầy/cô giáo.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV giao bài cho HS (Bài tập 1,2,3 SGK trang 28):
1. Tại sao nói thời Đường là thời kì
thịnh vượng của chế độ phong kiến
Trung Quốc ?
2. Kinh tế dưới thời Minh – Thanh có
điểm gì mới so với thời Đường ?
3. Trong những thành tựu văn hoá
tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII
đến thế kỉ XIX, em ấn tượng với thành
tựu nào nhất ? Vi sao ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS xác định yêu cầu của đề bài và suy
nghĩ cá nhân để làm bài tập.
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và
làm bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của Câu 1.
mình.
Thời Đường là thời kỳ thịnh vượng của
HS trình bày; HS khác theo dõi, nhận phong kiến Trung Quốc là vì:
xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn - Bộ máy chính quyền từ trung ương
(nếu cần).
đến địa phương được hoàn thiện;
Bước 4: Kết luận, nhận định

- Các vị vua Đường đều cho mở khoa
GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội thi để tuyển chọn hiền tài phục vụ đất
dung.
nước;
1

HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.

- Giảm tô, thuế, thi hành chế độ quân
điền, kinh tế phát triển vượt bậc hơn
các triều đại trước;
- Là đế quốc hùng mạnh, rộng lớn vào
bậc nhất thế giới lúc đó với nền văn
hóa rất phát triển.
Câu 2.
Điểm mới của kinh tế thời Minh Thanh so với thời Đường:
- Nông nghiệp: Có những bước tiến về
kỹ thuật gieo trồng, diện tích trồng trọt
vượt xa thời kỳ trước, sản lượng lương
thực tăng nhiều,...
- Thủ công nghiệp: Đã hình thành
những xưởng thủ công tương đối lớn,
thuê nhiều nhân công và sản phẩm rất
đa dạng.
+ Nhiều xưởng dệt lớn, chuyên môn
hóa cao xuất hiện ở Tô Châu, Tùng
Giang,…
+ Các xưởng đóng tàu đã đóng được
những loại thuyền lớn.
- Thương nghiệp: Nhiều thương cảm
lớn như Quảng Châu, Phúc Kiến,… đã
trở thành những trung tâm buôn bán
sầm uất - nơi giao thương với các nước
Đông Nam Á, Ấn Độ, Ba Tư,…
Câu 3.
- Văn hóa Trung Quốc giai đoạn này
rất phong phú, đa dạng và cũng có ảnh
hưởng đến Việt Nam (Tư tưởng - Tôn
giáo, Sử học, Văn học, Khoa học - Kỹ
thuật, Kiến trúc, Điêu khắc).
- Một thành tựu văn hóa tiêu biểu mà
HS ấn tượng nhất (theo quan điểm
riêng. Điều quan trọng là HS giải thích
được lý do vì sao).

4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Phát triển năng lực của HS thông qua yêu cầu vận dụng kiến
thức, kĩ năng vào thực tiễn.
1

b. Nội dung:
- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà.
- HS hoạt động nhóm hoàn thiện bài tập.
c. Sản phẩm: Bài tập nhóm.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV giao bài cho HS (Bài tập 4 - SGK
trang 28):
? Liên hệ với lịch sử Việt Nam, em
hãy tìm hiểu thêm và chia sẻ: Từ thế kỉ
VII đến thế kỉ XIX, triều đại phong kiến
Trung Quốc nào đã xâm lược nước ta ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS xác định yêu cầu của đề bài và trao
đổi để làm bài tập.
GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và
lên ý tưởng.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trình bày ý tưởng của Câu 4.
mình.
- Liên hệ với lịch sử Việt Nam: Các
HS trình bày; HS nhóm khác theo dõi, triều đại phong kiến Trung Quốc từ thế
nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu kỉ VII đến thế kỉ XIX đều mang quân
cần).
xâm lược nước ta như nhà Đường, nhà
Tống, nhà Nguyên, nhà Minh, nhà
Bước 4: Kết luận, nhận định
Thanh.
GV nhận xét ý thức làm bài của HS,
nhắc nhở những HS không tích cực hoạt - Mở rộng thêm: Các vị anh hùng của
dân tộc Việt Nam đã xuất hiện để lãnh
động nhóm (nếu có).
đạo các cuộc khởi nghĩa chống xâm
GV chốt định hướng nội dung; HS lắng lược đó là: Mai Thúc Loan, Khúc Thừa
nghe, tiếp thu kiến thức.
Dụ, Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn,
Lê Lợi, Quang Trung - Nguyễn Huệ.
GV dặn dò HS những nội dung cần học
ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau:
(1) Đối với bài cũ:
- Học bài cũ:
+ Lập được sơ đồ tiến trình phát triển
của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế
1

kỷ XIX (các thời Đường, Tống, Nguyên,
Minh, Thanh);
+ Nêu được những nét chính về sự thịnh
vượng của Trung Quốc Dưới thời Đường;
+ Mô tả được sự phát triển kinh tế dưới
thời Minh - Thanh;
+ Giới thiệu và nhận xét được những
thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc
từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX (Nho
giáo, Sử học, Kiến trúc,…).
- Hoàn thiện câu 4.
(2) Đối với bài mới "Ấn Độ từ thế kỷ
IV đến giữa thế kỷ XIX":
- Đọc kĩ SGK;
- Tìm hiểu:
+ Những nét chính về điều kiện tự nhiên
của Ấn Độ;
+ Sự ra đời và tình hình chính trị, kinh
tế, xã hội của Ấn Độ dưới thời các vương
triều Gup-ta, Đê-li và Mô-gôn;
+ Một số thành tựu tiêu biểu về văn hoá
của Ấn Độ từ thế kỉ IV đến giữa thế kỉ
XIX.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1). Biện pháp nhà Đường cai trị Trung Quốc: "Khi nhà Đường đã có một
giang sơn, tình hình xã hội trong nước không được ổn định, trộm cướp, giặc đã nổi
lên khắp nơi, do đó chính quyền có phần nào không được bền vững. Lúc ấy Đường
Thái Tông mới lên ngôi được 3 tháng, nhà vua Thế tình hình đó, vội họp với quần
thần để tìm cách ngăn chặn trộm cướp. Một vị đại thần khác nói: "Trộm cướp ngày
càng nhiều, nguyên nhân là về hình pháp không nghiêm". Đường Thái Tông rất đồng
ý với ý kiến đó, bởi vậy nhà vua hạ lệnh cho hai vị đại thần là Trưởng Tôn Vô Kỵ và
Phòng Huyển Linh với một số quan pháp khác cùng tu sửa các bộ luật.
Niên hiệu Trinh Quán thứ 11 (năm 637) bộ luật hình sự mới được tu sửa xong
đó là bộ Đường luật nổi tiếng gồm có 500 điều, chia thành 12 thiên, nội dung rõ ràng,
khúc chiết. Đó là di sản về môn Luật pháp học quan trọng của Trung Quốc ngày nay.
(Dẫn theo Những mẩu chuyện lịch sử nổi tiếng của Trung Quốc,
Tập 1, NXB Thanh niên, Hà Nội, 1968, trang 113 - 118)
(2). "Chế độ quân điền quy định ở những "làng rộng" ruộng nhiều người ít,
1

mỗi thanh niên trên 18 tuổi được chia 100 mẫu ruộng, trong đó 20 mẫu vĩnh viễn,
thuộc quyền sở hữu của nông ...